Языковой обучающий портал "Марий йылмым тунемына": Учебный модуль «Шабдар Осып «Цымыр ви доно»

Учебный модуль

Сергей Слепнев — Thu, 01 Feb 2018 07:46:21 GMT

Учебный модуль «Шабдар Осып «Цымыр ви доно»

Часть 1 (чтение);

Часть 2 (говорение);

Часть 3 (аудирование);

Часть 4 (письмо).

Часть 4

Сергей Слепнев — Thu, 01 Feb 2018 07:44:47 GMT

4 лаштык

Сирӹмäш

1. «Цымыр ви доно» повестьӹн содержанижӹм рäдӹ доно äшӹндäрӹдä https://learningapps.org/display?v=p24pqotat18

2. Анзыц анжыктымы планын пасна лаштыкшым кымда план доно пачын пуда.

Модульым мары йӹлмӹ дä литературым тымдышы

Павлова Н.М. ӹштен,

Пайскырык кӹдäлäш школ, Кырык мары район

Часть 3

Сергей Слепнев — Thu, 01 Feb 2018 07:44:23 GMT

3 лаштык

Колыштын ынгылымаш.

1. Повестьӹштӹ тäлäндä келшӹшӹ лаштыкым юкын лыдда. Лыдмы лаштык семӹнь тäнглäн ядмашым пуда, колышт мыштымыжым тергӹдä.

2. Лыдмыдам тест семӹнь тергӹдä https://learningapps.org/display?v=ph4ke0tnn18

3. Повесть гӹц лаштыкым лыдда, пäлӹдӹмӹ шамаквлäм А.А. Саваткован «Словрь горномарийского языка», Йошкар-Ола: Мары книгä. изд., 2008 и лӹмдержӹ палшымы доно ынгылдарыда.

Иван Васильевич нӹнӹ лошты мӱкш äвä гань пӧрдеш – тӹдäт тагачы пиш куанен. Кынам ат куаны, махань кого пäшä ӹштäлтӹн! Совсемок отказымы садым олмыктен шӹнденӹт, эчежӹ тенге иквäреш, цуцан ӹштӹмӹ пäшäштӹ такеш лиде – тагачы пäтӹриш кӹцкӹм погенӹт. «Эй, техень ӹрвезӹ дä ӹдӹрвлä доно мам толькы ӹштäш ак ли, – шана Иван Васильевич. – Пыт шагалмыкы, нӹнӹ доно улы ӹлӹмäшӹм, мары халыкын худа ӹлӹмäшӹжӹм, цӹлт весемдäш, вашталташ, яжоэмдäш лиэш. Нӹнӹ доно хоть-махань пäшäмäт ӹштäш кäньӹл, ӹшкеäт угӹц ӹрвезӹ лиметлä веле чучеш…»

Часть 2

Сергей Слепнев — Thu, 01 Feb 2018 07:44:01 GMT

2 лаштык

Попымаш

1. «Цымыр ви доно» повесть гӹц лаштыкым лыдда, пакылажы ма лиäлтӹн, шайыштда.

Кок ӹрвезӹ неръюкын амален кеäт. Павыл ӹшкетшӹ веле ак амалы: кӹньӹл каштеш, эчеäт тыл тӹрӹш миэн шӹнзеш – ышмам кäрäлтä, омештеш, омжы шон. Изиш нерäлтенäт колта. Трӱк садышты юк шакта. Павыл шӹп лиэш. Колыштеш: нимат уке ганьы. Изиш лиэшäт, эчеäт садышты шырт-шорт шакта, тӹнäмок тып-туп, тып-туп олма вилмӹлä шакта… Павыл тӹргештен кӹньӹлешäт, Семон дон Кäврикӹм сӹгӹрä. Нӹнӹ пäц амалат, трӱкӹштӹ ынгылен ак кердеп.

– Семон, Кäврик, йӹле кӹньӹлдä…

2. Ядмашвлäэш вäшештен, повестьӹн содержанижӹм äшӹндäрӹдä.

· Тетявлä махань пäшäшкӹ ушненӹт? Кынам?

· Сäмӹрӹквлäлäн кӱ палша? Тӹдӹ гишäн мам келесен кердӹдä?

· Садышты шӹжӹм, шошым, кäнгӹжӹм ӹдӹр-ӹрвезӹвлä махань пäшäм ӹштäт?

· Повестьӹн тӹнг геройвлäжӹ гишäн шайышт пуда.

· Малын Шабдар Осып произведенижӹм «Цымыр ви доно» манын лӹмден?

Часть 1

Сергей Слепнев — Thu, 01 Feb 2018 07:43:38 GMT

1 лаштык

Лыдмаш

1. «Цымыр ви доно» повесть гӹц лаштыкым лыдда, тäнгäштäрӹмäшвлäм мода.

Сентябрь тӹлзӹ шон гӹнят, игечӹ кäнгӹж ганьок цевер шалга. Кловоялгы пӹлгомышты ик пӹл лаштыкат ак кай. Кодшы кечӹвлäн юр шалгенäт, воздух ире, вӹд пышанрак – шӱлäшäт куштылгы. Йӹрвäш анжалат – сäндäлӹк пиш ирен, тӹвӹлӹн каеш. Шошым игечӹ гань лӹп мардежäт тä пуалеш, тä уке – пушäнгӹ ӹлӹштäш когон акат тäрвäнӹ. Лач шапки веле садвичӹштӹ ойхыдымы эдемлä лык-лык-лык ваштылшыла каеш.

Сола йӹр кушшы кугилä, äнпичӹштӹшӹ пушäнгӹвлä эче ӹшкӹмӹштӹн ыжар цӹрештӹм ямдыделыт. Юж вäре веле ыжар сад лошты саремшӹ пистӹ, куги шӧртньӹ цӹрештӹ доно олмыд шалгат, пӹзӹлмӹ вуй вӹр патькыктылмы гань вäрӹн-вäрӹн якшарген. Эчежӹ äнпичӹштӹ кечӹгалпак сар пеледӹшäн тӹртӹшӹжӹ доно шӹжӹ игечӹ лишеммӹм шижтäрä…

2. Пäлдӹртӹмӹ шамаквлäн значеништӹм ынгылдарыда.

3. Кырык мары йӹлмӹ гӹц руш йӹлмӹшкӹ сäрӹдä (палшык тиштӹ: Х.Ф. Балдаев Марийско-русский словарь биологических терминов – Йошкар-Ола: Мары книгä изд-во, 1992):

шапки –

пистӹ –

куги –

пӹзӹлмӹ –

кечӹгалпак –

4. Шабдар Осып гишäн лыдда: https://ru.wikipedia.org/wiki/Шабдар_Осып