Часть 4.

 

ПИСЬМО (Возымаш)

 

 

1.     Выполните задание по ссылке http://learningapps.org/display?v=prbxdvbqn16

 

2.     Напишите поздравительную открытку ветерану войны с праздником Победы.

Используйте слова и выражения: пагалыме, тыланаш, тазалыкым, кужу ӱмырым,  ветеран-влак,  пиалым,  вуйым саваш,  саламлаш, Сенымаш кече дене.

 

3.     Решите кроссворд «Кугу сарын талешкыже-влак» по ссылке

http://learningapps.org/display?v=p9q6ivitn16

 

Часть 3.

АУДИРОВАНИЕ (Колыштын умылымаш)

В1. Просмотрите видеорепортаж с Парада Победы 9 мая в г. Йошкар-Оле на сайте «ГТРК Марий Эл»

http://www.youtube.com/watch?v=hM_o5kwK9q4&feature=em-upload_owner

 

 

1.     Ответьте на вопросы:

1)    9 май пайрем кечын Сенымаш парадым могай акций мучашлен?

2)    Тиде Шарнымаш акций мемнан мландыште мынярымше гана эртаралтеш?

3)    Тений тӱня мучко тыгай акций мыняр элыште эртен?

4)    Йошкар-Олаште сеҥымаш кечын мыняр еҥ тиде акцийыш ушнен?

5)     Акцийым молан «Бессмертный полк» манын лӱмденыт?

6)    Тый «Бессмертный полк» акцийыш ушненат мо? Кӧн портретшым нумал каенат?

 

2.     Расскажите о подвиге своего прадедушки (прабабушки) в годы Великой Отечественной войны.

 

 

В2. Просмотрите видеорепортаж о Павле Тойдемаре на сайте «ГТРК Марий Эл» по ссылке

http://www.youtube.com/watch?v=tdD6SY-77m0&feature=em-upload_owner

 

 

1.     Продолжите предложения:

1)    Сеҥымашлан 70 ий теме вашеш Марково шӱгарлаште _______________________________________________.

2)    Павел Степанович Тойдемарын чыла илыш-корныжо - ________________________________________________.

3)    1943-1944 ийлаште _______________________________.

4)    П. С. Тойдемар марий кугыжаныш филармонийыште ________________________________________________.

5)    1944 ийыште тудым МАССР-ын ________________________________________________.

6)    Сар деч вара Марий Элын ________________________________________________.

 

2.     Исправьте  неверные утверждения:

1)    Марково шӱгарлаште икымше марий художник П. С. Тойдемарлан памятникым вашталтеныт.

2)    П. Тойдемар сар жапыште  концерт бригадым вуйлатен, фронтлаште чылаже шӱдӧ наре концертым пуэн.

3)    Тудо М. Шкетан лӱмеш театрыште пашам ыштен.

4)    1945 ийыште МАССР-ын сулло артистше лӱм дене, Йошкар Знамя орден дене палемденыт.

5)    Сар жапыште Марий Элын калык артистше лӱмым сулен налын.

Часть 2.

 

Говорение

 

В1. Прочитайте статью о повести Дмитрия Орая «Чолгашӱдыр» («Немеркнущая звезда») по ссылкеhttp://www.twirpx.com/file/900365/. Расскажите по главам повести о жизни Героя Советского Союза Сергея Суворова.

 

В2. Рассмотрите фоторепортаж с  празднования 70-летия Победы в Йошкар-Оле.  Прочитайте предложения, составьте диалог.

 

	Кугу Отечественный сарыште сеҥымылан 70 ий теме пайремым пӱтынь Россий дене пырля марий кундемыштат кумдан пайремленыт.
	Шарнымаш кече Салтак чап монумент воктене митинг дене тӱҥалын.
	Йошкар-Олаште илыше да рӱдӧ оланан унаже-влак, вуйым савен, Курымашлык тул воктеке пеледыш аршашым пыштеныт.
	Пайремын тӱҥ ужашыже князь Оболенский Ноготков лӱмеш оласе кумдыкыш куснен.
	Поро йӱла почеш Йошкар-Оласе гарнизонын парадше эртен.
	Погынышо калык-влакым куатле военный технике ӧрыктарен да Российын вий-куатше дене кугешныше кумылым шочыктен.
	Сенымаш парадым пӱтынь Российысе  «Бессмертный  полк» акций  мучашлен.

 

 

 

В3. Прочитайте стихотворение А. Бика «Партизанка Ольга Тихомирова», по содержанию расскажите о герое-партизанке.

 

Тунам лийын Йошкар-Ола кÿдынь

Лапшино лÿман ик руш села.

Кушкын тушто мотор поро ÿдыр,

Тудын чапше нерген мур ойла.

 

Кунам элыш тушман керылт тольо,

Шкенжын кумыл дене сарыш каен.

Комсомол Тихомирова Ольгам

Партизанский отрядыш колтен.

 

Командир кенеташте шуҥгалтын –

Отряд кодын оза деч посна.

Тушман ваке отрядым нöлталын

Комсомолка – герой ÿдырна!

 

Лийын ÿдыр моткоч тале, чулым,

Элна ден калыкнам йöратен.

Мемнан верчын пурен Ольга тулыш,

Мемнан верч ужар вуйжым пыштен.

 

 

 

 

 

 

 

Б. Ответьте на вопросы по содержанию текста:

1. Кунам Кугу Ачамланде сар тӱналын?

2. Тиде кечын марий кундемыште могай пайремым пайремленыт?

3. Марий кундем гыч мыняр еҥ сарыш каен?

4. Марий кокла гыч мыняр сарзылан Совет Ушем герой лӱмым пуымо?

5. Кӧ тыгай Сергей Суворов?

6. Кӧм ме «Марий кундемын Матросовшо» манын кертына?

7. Партизан отрядыште кредалше могай герой-влакым паледа?

8. Байтемир Япаровын лӱмжӧ кузе чапланен?

9. Шкендан кундемысе герой-влакын лӱмыштым каласыза. Нуно могай подвигым ыштеныт?

 

 

В. Прочитайте текст, поставьте глаголы в скобках во втором прошедшем времени. Переведите на русский язык, озаглавьте.

 

Сергей Суворов Мари-Турек район Вочарма ялыште (шочаш). Школышто туныктышылан пашам  (ышташ).  Кугу Ачамланде сар тÿҥалмеке, шке кумылын войнаш (каяш).

Ик тале бойышто Сергей нелын (сусыргаш), но пытартыш вÿр чÿчалтыш марте (кредалаш). Первый очередь дене тудо кум фашистым (пушташ). Кок шагат жап боец тушманын атакыжым чактарен (шогаш).Тиде жапыште Суворов лу фашистым (пушташ)да шукым (сусырташ). Фашист-влак ваштареш Сергей кече мучко(кредалаш). Тудо бойышто шым гана (сусыргаш). Суворовын окопшо воктен коло кок немыч салтакын колышо капше (кияш).

Сергей Романович Суворов немыч оккупант ваштареш кредалмаште 1942 ий 13 июльышто нелын (сусыргаш) да 18 июльышто (колаш). Тудым Смоленский Областьысе Мусино ялеш (тояш). Геройлыкым да лÿддымылыкым ончыктымыжлан Суворовлан  Совет Союзын Геройжо лÿмым (пуаш).

 

 

Дополнительный материал  для  чтения:

http://www.gazetakugarnya.ru/index.php?newsid=1274

(Статья «Марий кундемын «Матросовшо» -влак» на сайте газеты «Кугарня»)

http://www.gazetakugarnya.ru/index.php?newsid=1425

(Статья «Тиде марий рвезе лийын» на сайте газеты «Кугарня»)