Языковой обучающий портал "Марий йылмым тунемына": Ким Васин – энциклопедий шинчымашан айдеме

Часть 4

Михайлова Лия Анзоровна — Fri, 04 Dec 2015 11:38:22 GMT

Часть 4.

ПИСЬМО (Возымаш)

1.     Выпишите из текста «Ким Васин – энциклопедий шинчымашан айдеме» выделенные глаголы, определите время и спряжение.

Образец: возен – II эртыше жап, II спр.

2.     Согласны ли вы с утверждением, что Ким Васин – человек с энциклопедическим знанием. Обоснуйте и запишите свой ответ.

3.     Для самых любознательных. Ответьте на вопросы викторины «Шернур кундем» по ссылке http://learningapps.org/display?v=pveaiuzy216

Модуль разработала Москвина М. И.,

учитель марийского (государственного) языка

МОУ «Сернурская средняя общеобразовательная школа № 2

имени Н.А. Заболоцкого»

Часть 3

Михайлова Лия Анзоровна — Fri, 04 Dec 2015 11:44:05 GMT

Часть 3.

АУДИРОВАНИЕ (Колыштын умылымаш)

Прослушайте текст видеозаписи на сайте телеканала «Регион 12»

https://www.youtube.com/watch?v=JYnC_6nV3rE

В1. Заполните пропуски в предложениях по тексту:

1. Т. Е. Евсеев лӱмеш тоштерыште ____________ончер почылтын.

2. Тудо уста писательын_____________ лӱмгечыжлан пӧлеклалтын.

3. Выставкыште Ким Кирилловичын ___________, __________, ____________, __________ ужаш лиеш.

4. Ким Васин XIX курым мучаш да XX курым тӱҥалтыште _________, ___________ шымлен.

5. Тудын пашаже-влакым __________, __________, _________, ________, __________ йылмылашке кусарыме.

6. Тудо ____________, _____________, ______________ произведенийыштым марлаҥден.

Просмотрите видеорепортаж ГТРК «Марий Эл» по ссылке https://www.youtube.com/watch?v=vtl4hYCiLZQ ,

В2. Переведите на марийский язык слова и выражения в скобках так, чтобы они грамматически и лексически соответствовали содержанию предложения:

1. Йошкар-Оласе (в микрорайоне «Звездный») икмыняр (улица) тале землякна-влакын лӱмыштым нумалыт.

2. Тиде (писателя и драматурга Н. Арбана), (артиста П. Тойдемара, мичмана Шаблатова) лӱмыштым нумалше (улицы).

3. А ынде латкокымшо номеран (улица) (почетного гражданина города Йошкар-Олы), (краеведа Кима Кирилловича Васина) лӱмжым нумалаш тӱҥалеш.

4. Ким Васин (историю города Йошкар-Олы) келгын шымлен да сайын пален.

5. (Имя народного писателя) калык шӱмыштӧ курымеш (будет жить).

В3. Ответьте на вопрос:

В каком году присвоено имя Кима Кирилловича Васина одной из улиц Микрорайона «Звездный» города Йошкар-Олы?

Часть 2

Михайлова Лия Анзоровна — Fri, 04 Dec 2015 11:54:43 GMT

Часть 2.

ГОВОРЕНИЕ (Мутланымаш)

1. Прочитайте текст, правильно употребив падежные формы имен существительных. Проверьте себя по ссылке http://mari-el-radio.ru/l-1265-mgeche-kalendar/14-03-kim-vasinyn-shochmyzhlan-90-ii.html

Писатель, публицист да шанче пашаеҥ (Ким Кириллович Васин) шочмыжлан – 90 ий. Шкеже Шернур районысо Шорыкэҥер (ял) шочшыжо. Икымше ойлымашыже-влак 40-ше ийлаште ош (тӱня) ужыныт. 1942-шо (ий) «Марий коммуна» газет редакцийын пашаеҥже лийын. Пединститутым тунем лекме деч вара ( туныктышо), книга савыктышын (редакторжо), писатель ушемын (консультантше) тыршен. 1963-шо ий гыч Марий шанче да шымлыше (институт) тыршаш тӱҥалын, ятыр шымлымаш (паша) шуктен. (Ким Кириллович Васин) пашажым кӱкшын акленыт. Тудо Марий (республик) калык писательже, Кугыжаныш (премий) лауреатше, Марий Эл (Республик) сулло шанче пашаенже, «Знак почёта» (орден) кавалерже.

2. Содержание текста расскажите по плану:

· Ким Васинын шочмыжлан – 90 ий.

· Шочмо верже.

· Икымше ойлымашыже-влак.

· Тунемме да паша верже.

· Писатель да шанче пашаеҥын чап лӱмжӧ.

3. Знакомьтесь с произведениями Кима Васина. Прочитайте предложения, составьте диалог.

	«Чумбылат могучий» книгаште Ким Васин марий калыкын акрет годсо историйже дене палдара.
	«Муро апшат» книгасе повестьлаште XVI-XVIII курымлаште марий-влакын эрык верч кучедалмышт нерген каласкалалтеш.
	«Ушнымаш» книгаште марий калыкын руш кугыжанышыш ушнымыж нерген ойлалтеш.
	«Очерки истории марийской литературы» монографийыште марий сылнымутын XVIII курым гыч таче марте вияҥме корныжым ончыктымо.
	Тиде книгашке Ким Васин марий литературын классикше С. Г. Чавайнын илышыже да пашаж нерген материалым чумырен.
	«Страницы дружбы» книгаште автор марий, руш, татар, чуваш да моло калык кокласе келшымаш нерген каласкала.

4. Посмотрите видеосюжет по книге Кима Васина «На Земле Онара» https://www.youtube.com/watch?v=5qlXRzRiU8M, ответьте на вопросы:

1. Ким Васинлан Шернур кундем молан эн мотор да лишыл?

2. Шернур селаште революций деч ончыч мыняр урем лийын?

3. Шернур кундемым могай лӱмлӧ еҥ-влак чапландареныт?

Часть 1

Михайлова Лия Анзоровна — Fri, 04 Dec 2015 11:55:25 GMT

Часть 1.

ЧТЕНИЕ (Лудмаш)

Прочитайте текст, переведите на русский язык.

Выполните задания А-Г.

Ким Васин – энциклопедий шинчымашан айдеме

Ким Васин – тиде лӱм марий тӱвыраштына ятыр ий годсек кумдан йоҥга. Тудын лӱмжӧ дене ятыр пашам, суапле сомылым кылдат. Тиде – шотлен пытарыдыме научный паша, шымлымаш, сылнымутан книга. Тудын чапше марий кундемыштына веле огыл, пошкудо мландылаштат, чек вес велнат кумдан шарлен. Ким Кириллович 6 томан «История многонациональной советской литературы», 5 томан «История философии СССР» энциклопедий-влаклан материалым ямдылымаште кугун тыршен, тӱрлӧ научный книгаш 700 утла шымлымаш пашам возен. Чылаже 50 утла книгаже лектын. Произведенийже-влак 40 утла йылме дене савыкталтыныт.

К. Васинын мастарлыкше ондак сылнымутышто почылтын. «Эчу» лӱман икымше ойлымашым 1940 ийыште савыктен, вара кугурак произведенийым возаш кумылаҥын. Йӧратыме темыже – тиде шочмо кундемна, тудын историйже, мондалтдыме вер-влак, тӱрлӧ событий, посна еҥын илышыже да пашаже.

Ким Васин уста прозаик гына огыл, тыгак шанчызе, литературовед, критик. Арам огыл тудлан, диссертацийым аралыде, филологий наука кандидат лӱмым пуэныт.

К. К. Васин – энциклопедий шинчымашан айдеме. Тудо марий калыкын историйже да тӱвыраже нерген моткоч шуко фактым пален да шарнен. Уло илышыжым, шинчымашыжым, пӱртӱсын пуымо талантшым шочмо калыкшылан пӧлеклен.

Ким Васин 2005 ий 18 февральыште колен.

А. Найдите перевод слов в марийско-русском словаре по ссылке: http://dict.komikyv.ru/index.php/index/8.xhtml

Суапле –

Тӱвыра –

Шанчызе –

Сылнымут –

Кумылаҥаш – вдохновляться, воодушевляться

Б. Выберите правильные утверждения:

1. Ким Васинын чапше пошкудо мландылаштат, чек вес велнат кумдан шарлен.

2. Писатель да шанчыеҥ шымшӱдӧ утла шымлымаш пашам возен, кумло утла книгаже лектын, произведенийже-влак нылле утла йылме дене савыкталтыныт.

3. Икымше ойлымашыже тӱжем индешшӱдӧ нылле кокымшо ийыште савыкталтын.

4. Йӧратыме темыже – шочмо кундемнан историйже, мондалтдыме вер-влак.

5. К. Васин кок тӱжем кудымшо ийыште колен.

В. Прочитайте текст, переведите на марийский язык.

Васин Ким Кириллович родился 14 марта 1924 года в д. Шоркинер Сернурского района. В 1937 году, оставшись сиротой, воспитывался в Ежовском детском доме. В 1942 году окончил фельдшерско-акушерскую школу в Йошкар-Оле. В начале Великой Отечественной войны работал в военных лагерях около Йошкар-Олы. В 1948 году окончил Марийский государственный педагогический институт, где сам затем преподавал. Работал в Марийском книжном издательстве, был литературным консультантом в Союзе писателей Марийской АССР. В 1963-1987 годах работал научным сотрудником в Марийском научно-исследовательском институте.

Г. Ответьте на вопросы:

1. Ким Васин кушто да кунам шочын?

2. Тудо кушто тунемын?

3. Ким Кириллович кушто пашам ыштен?

Дополнительный материал для чтения:

http://www.nbrkomi.ru/page/3374

(Статья «Писатель, ученый-энциклопедист»

http://gg12.ru/node/1041

(Статья «По следам героев Кима»)

http://librarymari-el.ru/?p=6747

(Статья о вечере-воспоминании «Ким Васин – мемнан шӱмыштына»)

Учебный модуль

Михайлова Лия Анзоровна — Fri, 04 Dec 2015 11:01:46 GMT